Συμφωνητικό Μετόχων/Εταίρων – Υπόδειγμα

Παρουσίαση

Το συμφωνητικό μετόχων ή εταίρων (shareholders' / partners' agreement) είναι μια ιδιωτική σύμβαση που συνάπτεται μεταξύ των μετόχων μιας Ανώνυμης Εταιρείας ή των εταίρων μιας Ιδιωτικής Κεφαλαιουχικής Εταιρείας (ΙΚΕ), και ρυθμίζει τις σχέσεις τους πέρα από όσα προβλέπει το επίσημο καταστατικό της εταιρείας. Πρόκειται για μια λεγόμενη παρακαταστατική (parasocial) σύμβαση: δεν αντικαθιστά το καταστατικό, το οποίο παραμένει το δημόσιο, καταχωρισμένο έγγραφο που δεσμεύει την εταιρεία έναντι τρίτων, αλλά λειτουργεί συμπληρωματικά και δεσμεύει μόνο τα συμβαλλόμενα μέρη μεταξύ τους. Νομικό πλαίσιο: για τις Ανώνυμες Εταιρείες (ΑΕ), το βασικό νομοθέτημα είναι ο ν. 4548/2018 περί ανωνύμων εταιρειών, ο οποίος ρυθμίζει τη σύσταση, τη διοίκηση, τη γενική συνέλευση και τη μεταβίβαση μετοχών. Για τις Ιδιωτικές Κεφαλαιουχικές Εταιρείες, ισχύει ο ν. 4072/2012, ο οποίος εισήγαγε την ΙΚΕ ως ευέλικτη εταιρική μορφή, ιδιαίτερα δημοφιλή σε νεοφυείς επιχειρήσεις. Και στις δύο περιπτώσεις, το καταστατικό αποτελεί το υποχρεωτικό, δημοσιευμένο πλαίσιο λειτουργίας, ενώ το συμφωνητικό μετόχων/εταίρων παραμένει ιδιωτικό και εμπιστευτικό, επιτρέποντας στα μέρη μεγαλύτερη ευελιξία σε ζητήματα που δεν χρειάζεται ή δεν επιθυμούν να δημοσιοποιήσουν. Σκοπός και περιεχόμενο: το συμφωνητικό συνήθως ρυθμίζει τη διακυβέρνηση της εταιρείας (σύνθεση διοικητικού συμβουλίου, κανόνες ψηφοφορίας, δικαιώματα μειοψηφίας), τους περιορισμούς στη μεταβίβαση μετοχών ή εταιρικών μεριδίων (δικαίωμα προτίμησης, ρήτρες έγκρισης), υποχρεώσεις μη ανταγωνισμού και μη προσέλκυσης προσωπικού ή πελατών, την πολιτική διανομής μερισμάτων, μηχανισμούς επίλυσης αδιεξόδου (deadlock) μεταξύ μετόχων με ίση ή ισοδύναμη συμμετοχή, και διατάξεις εξόδου όπως τα δικαιώματα drag-along (υποχρεωτική συμμετοχή μειοψηφίας σε πώληση) και tag-along (δικαίωμα συμμετοχής μειοψηφίας σε πώληση πλειοψηφίας). Πότε χρησιμοποιείται: είναι ιδιαίτερα χρήσιμο όταν η εταιρεία έχει περισσότερους από έναν μετόχους ή εταίρους με σημαντική συμμετοχή, ιδίως σε startups με επενδυτές, οικογενειακές επιχειρήσεις με πολλαπλούς κληρονόμους-μετόχους, ή κοινοπραξίες όπου τα μέρη επιθυμούν σαφήνεια ως προς τη λήψη αποφάσεων και την αντιμετώπιση πιθανών διαφωνιών πριν αυτές προκύψουν. Νομική ισχύς: αν και δεν επιβάλλεται από τον νόμο, το συμφωνητικό μετόχων/εταίρων είναι νομικά δεσμευτικό μεταξύ των συμβαλλομένων ως σύμβαση κατά τις γενικές διατάξεις του Αστικού Κώδικα περί ενοχών. Σε περίπτωση αντίφασης με το καταστατικό, το καταστατικό υπερισχύει έναντι τρίτων και της εταιρείας, ενώ το συμφωνητικό παράγει αποτελέσματα μόνο μεταξύ των μερών που το υπέγραψαν. Συνήθη λάθη: η σύνταξη συμφωνητικού που έρχεται σε ευθεία αντίθεση με το καταστατικό χωρίς αντίστοιχη τροποποίηση του τελευταίου, η παράλειψη σαφών μηχανισμών επίλυσης αδιεξόδου, και η απουσία ρητής ρύθμισης για τις συνέπειες παραβίασης των ρητρών μη ανταγωνισμού ή μεταβίβασης.

Πληροφορίες προς προσαρμογή

• Επωνυμία και νομική μορφή της εταιρείας

• Έδρα της εταιρείας

• Στοιχεία μετόχων/εταίρων (ονοματεπώνυμο, ΑΦΜ, διεύθυνση)

• Ποσοστά συμμετοχής ανά μέτοχο/εταίρο

• Σύνθεση διοικητικού συμβουλίου / διαχείρισης

• Κανόνες ψηφοφορίας και απαρτίας

• Δικαίωμα προτίμησης σε μεταβίβαση μεριδίων/μετοχών

• Ρήτρα μη ανταγωνισμού

• Διάρκεια ρήτρας μη ανταγωνισμού (μήνες μετά την έξοδο)

• Πολιτική διανομής μερισμάτων

• Μηχανισμός επίλυσης αδιεξόδου (deadlock)

• Δικαίωμα drag-along

• Δικαίωμα tag-along

• Διάρκεια του συμφωνητικού

• Εφαρμοστέο δίκαιο

• Ημερομηνία υπογραφής

Προσαρμόστε το πρότυπό σας

Συχνές ερωτήσεις

Ποια είναι η σχέση του συμφωνητικού μετόχων με το καταστατικό της εταιρείας;

Το συμφωνητικό μετόχων/εταίρων είναι μια ιδιωτική, παρακαταστατική σύμβαση που συμπληρώνει το καταστατικό χωρίς να το αντικαθιστά. Το καταστατικό παραμένει το επίσημο, καταχωρισμένο έγγραφο που δεσμεύει την εταιρεία έναντι τρίτων, ενώ το συμφωνητικό δεσμεύει μόνο τα μέρη που το υπογράφουν μεταξύ τους.

Είναι νομικά δεσμευτικό το συμφωνητικό μετόχων, αφού δεν προβλέπεται ρητά από τον νόμο;

Ναι, είναι νομικά δεσμευτικό μεταξύ των μερών που το υπογράφουν, ως σύμβαση κατά τις γενικές διατάξεις του Αστικού Κώδικα περί ενοχών. Παρότι δεν επιβάλλεται από την εταιρική νομοθεσία, η μη τήρησή του μπορεί να επισύρει ευθύνη για αθέτηση συμβατικής υποχρέωσης.

Μπορούν να επιβληθούν ουσιαστικά οι περιορισμοί μεταβίβασης μετοχών/μεριδίων;

Οι περιορισμοί, όπως το δικαίωμα προτίμησης, ισχύουν μεταξύ των συμβαλλομένων μερών. Για να έχουν πλήρη ισχύ και έναντι τρίτων ή της ίδιας της Εταιρείας, συνιστάται να αντικατοπτρίζονται και στο καταστατικό, ώστε να αποφεύγονται αντιφάσεις.

Τι γίνεται όταν οι μέτοχοι δεν μπορούν να συμφωνήσουν σε μια απόφαση (deadlock);

Το συμφωνητικό προβλέπει συνήθως συγκεκριμένο μηχανισμό επίλυσης αδιεξόδου, όπως διαμεσολάβηση, διαιτησία, ή ρήτρες εξόδου (π.χ. υποχρεωτική εξαγορά της συμμετοχής ενός μέρους από το άλλο), ώστε να αποφεύγεται η παράλυση της λειτουργίας της εταιρείας.

Υπάρχει διαφορά στο συμφωνητικό μετόχων ανάλογα με το αν η εταιρεία είναι ΑΕ ή ΙΚΕ;

Το βασικό περιεχόμενο είναι παρόμοιο, όμως το νομοθετικό πλαίσιο διαφέρει: οι Ανώνυμες Εταιρείες διέπονται από τον ν. 4548/2018, ενώ οι ΙΚΕ από τον ν. 4072/2012, ο οποίος προσφέρει μεγαλύτερη ευελιξία στη ρύθμιση των εσωτερικών σχέσεων μεταξύ εταίρων, γεγονός που επηρεάζει το πώς διαμορφώνονται ορισμένες ρήτρες του συμφωνητικού.

Σχετικά πρότυπα