Συμφωνητικό Μετόχων/Εταίρων – Υπόδειγμα

Παρουσίαση

Το συμφωνητικό μετόχων ή εταίρων (shareholders' / partners' agreement) είναι μια ιδιωτική σύμβαση που συνάπτεται μεταξύ των μετόχων μιας Ανώνυμης Εταιρείας ή των εταίρων μιας Ιδιωτικής Κεφαλαιουχικής Εταιρείας (ΙΚΕ), και ρυθμίζει τις σχέσεις τους πέρα από όσα προβλέπει το επίσημο καταστατικό της εταιρείας. Πρόκειται για μια λεγόμενη παρακαταστατική (parasocial) σύμβαση: δεν αντικαθιστά το καταστατικό, το οποίο παραμένει το δημόσιο, καταχωρισμένο έγγραφο που δεσμεύει την εταιρεία έναντι τρίτων, αλλά λειτουργεί συμπληρωματικά και δεσμεύει μόνο τα συμβαλλόμενα μέρη μεταξύ τους. Νομικό πλαίσιο: για τις Ανώνυμες Εταιρείες (ΑΕ), το βασικό νομοθέτημα είναι ο ν. 4548/2018 περί ανωνύμων εταιρειών, ο οποίος ρυθμίζει τη σύσταση, τη διοίκηση, τη γενική συνέλευση και τη μεταβίβαση μετοχών. Για τις Ιδιωτικές Κεφαλαιουχικές Εταιρείες, ισχύει ο ν. 4072/2012, ο οποίος εισήγαγε την ΙΚΕ ως ευέλικτη εταιρική μορφή, ιδιαίτερα δημοφιλή σε νεοφυείς επιχειρήσεις. Και στις δύο περιπτώσεις, το καταστατικό αποτελεί το υποχρεωτικό, δημοσιευμένο πλαίσιο λειτουργίας, ενώ το συμφωνητικό μετόχων/εταίρων παραμένει ιδιωτικό και εμπιστευτικό, επιτρέποντας στα μέρη μεγαλύτερη ευελιξία σε ζητήματα που δεν χρειάζεται ή δεν επιθυμούν να δημοσιοποιήσουν. Σκοπός και περιεχόμενο: το συμφωνητικό συνήθως ρυθμίζει τη διακυβέρνηση της εταιρείας (σύνθεση διοικητικού συμβουλίου, κανόνες ψηφοφορίας, δικαιώματα μειοψηφίας), τους περιορισμούς στη μεταβίβαση μετοχών ή εταιρικών μεριδίων (δικαίωμα προτίμησης, ρήτρες έγκρισης), υποχρεώσεις μη ανταγωνισμού και μη προσέλκυσης προσωπικού ή πελατών, την πολιτική διανομής μερισμάτων, μηχανισμούς επίλυσης αδιεξόδου (deadlock) μεταξύ μετόχων με ίση ή ισοδύναμη συμμετοχή, και διατάξεις εξόδου όπως τα δικαιώματα drag-along (υποχρεωτική συμμετοχή μειοψηφίας σε πώληση) και tag-along (δικαίωμα συμμετοχής μειοψηφίας σε πώληση πλειοψηφίας). Πότε χρησιμοποιείται: είναι ιδιαίτερα χρήσιμο όταν η εταιρεία έχει περισσότερους από έναν μετόχους ή εταίρους με σημαντική συμμετοχή, ιδίως σε startups με επενδυτές, οικογενειακές επιχειρήσεις με πολλαπλούς κληρονόμους-μετόχους, ή κοινοπραξίες όπου τα μέρη επιθυμούν σαφήνεια ως προς τη λήψη αποφάσεων και την αντιμετώπιση πιθανών διαφωνιών πριν αυτές προκύψουν. Νομική ισχύς: αν και δεν επιβάλλεται από τον νόμο, το συμφωνητικό μετόχων/εταίρων είναι νομικά δεσμευτικό μεταξύ των συμβαλλομένων ως σύμβαση κατά τις γενικές διατάξεις του Αστικού Κώδικα περί ενοχών. Σε περίπτωση αντίφασης με το καταστατικό, το καταστατικό υπερισχύει έναντι τρίτων και της εταιρείας, ενώ το συμφωνητικό παράγει αποτελέσματα μόνο μεταξύ των μερών που το υπέγραψαν. Συνήθη λάθη: η σύνταξη συμφωνητικού που έρχεται σε ευθεία αντίθεση με το καταστατικό χωρίς αντίστοιχη τροποποίηση του τελευταίου, η παράλειψη σαφών μηχανισμών επίλυσης αδιεξόδου, και η απουσία ρητής ρύθμισης για τις συνέπειες παραβίασης των ρητρών μη ανταγωνισμού ή μεταβίβασης.