Σύμβαση συνεργασίας με ελεύθερο επαγγελματία – υπόδειγμα

Παρουσίαση

Η σύμβαση συνεργασίας με ελεύθερο επαγγελματία ρυθμίζει τη συνεργασία μεταξύ ενός αναθέτοντος (φυσικού ή νομικού προσώπου) και ενός αυτοαπασχολούμενου επαγγελματία, ο οποίος παρέχει υπηρεσίες με πλήρη ανεξαρτησία ως προς τον τρόπο, τον χρόνο και τα μέσα εκτέλεσης της εργασίας του. Νομικά, στηρίζεται στις γενικές διατάξεις του Αστικού Κώδικα περί συμβάσεων παροχής ανεξάρτητων υπηρεσιών ή έργου, και όχι στη νομοθεσία περί εξαρτημένης εργασίας. Νομικό καθεστώς του ελεύθερου επαγγελματία: ο ελεύθερος επαγγελματίας ασκεί δραστηριότητα με δικό του Αριθμό Φορολογικού Μητρώου (ΑΦΜ) και υποχρεούται σε ασφάλιση στον Ενιαίο Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης (ΕΦΚΑ) ως αυτοαπασχολούμενος, καταβάλλοντας τις αντίστοιχες ασφαλιστικές εισφορές. Για κάθε παρεχόμενη υπηρεσία, ο ελεύθερος επαγγελματίας οφείλει να εκδίδει νόμιμο φορολογικό παραστατικό (τιμολόγιο παροχής υπηρεσιών) προς τον αναθέτοντα, σύμφωνα με τις διατάξεις του Κώδικα Φορολογικής Απεικόνισης Συναλλαγών και τις οδηγίες της αρμόδιας Δημόσιας Οικονομικής Υπηρεσίας (ΔΟΥ). Κρίσιμη διάκριση από την εξαρτημένη εργασία: το ελληνικό δίκαιο, και ιδίως ο ν. 4808/2021 περί προστασίας της εργασίας, θέτει αυστηρά κριτήρια για τη διάκριση ανάμεσα στη γνήσια ελεύθερη επαγγελματική σχέση και την ψευδεπίγραφη τέτοια σχέση, δηλαδή μια σχέση που τυπικά παρουσιάζεται ως σύμβαση ανεξάρτητων υπηρεσιών αλλά ουσιαστικά συγκεντρώνει τα χαρακτηριστικά εξαρτημένης εργασίας (σχέση υπαγωγής, καθορισμένο ωράριο, υποχρεωτική φυσική παρουσία στις εγκαταστάσεις του αναθέτοντος, αποκλειστική ή σχεδόν αποκλειστική απασχόληση για έναν και μόνο εργοδότη, υπαγωγή σε ιεραρχικό έλεγχο και οδηγίες ως προς τον τρόπο εκτέλεσης της εργασίας). Ο κίνδυνος αυτός ενισχύεται όταν ο ελεύθερος επαγγελματίας εργάζεται σχεδόν αποκλειστικά για έναν πελάτη υπό συνθήκες υπαγωγής παρόμοιες με αυτές μισθωτού. Σε περίπτωση καταγγελίας της εξάρτησης, οι αρμόδιες αρχές (Επιθεώρηση Εργασίας, ασφαλιστικοί φορείς, φορολογικές αρχές) μπορούν να αναχαρακτηρίσουν τη σχέση σε σύμβαση εξαρτημένης εργασίας, με σοβαρές συνέπειες τόσο για τον αναθέτοντα (αναδρομικές ασφαλιστικές εισφορές, πρόστιμα, φορολογικές επιβαρύνσεις) όσο και για τον επαγγελματία (απώλεια του καθεστώτος αυτοαπασχόλησης). Για τον λόγο αυτό, η παρούσα σύμβαση περιλαμβάνει ρητή ρήτρα ανεξαρτησίας, η οποία επιβεβαιώνει ότι ο ελεύθερος επαγγελματίας οργανώνει ο ίδιος τον χρόνο και τον τρόπο εκτέλεσης της εργασίας του, χρησιμοποιεί τα δικά του μέσα εργασίας όπου αυτό είναι δυνατό, δεν υπόκειται σε ωράριο ή ιεραρχικό έλεγχο, και διατηρεί την ελευθερία να συνεργάζεται και με άλλους πελάτες. Ουσιώδη στοιχεία της σύμβασης: ο ακριβής προσδιορισμός του αντικειμένου της συνεργασίας, η αμοιβή και ο τρόπος τιμολόγησης, η διάρκεια, τα παραδοτέα, η ρήτρα ανεξαρτησίας, η πνευματική ιδιοκτησία επί του παραγόμενου έργου, η εμπιστευτικότητα, η ευθύνη των μερών και οι όροι καταγγελίας. Συχνά λάθη: η παράλειψη ρητής ρήτρας ανεξαρτησίας, ο καθορισμός αυστηρού ωραρίου παρουσίας χωρίς αντικειμενική δικαιολόγηση, η μακροχρόνια αποκλειστική συνεργασία με έναν μόνο πελάτη χωρίς σαφή οριοθέτηση, και η σύγχυση μεταξύ σύμβασης έργου (αποτέλεσμα) και σύμβασης παροχής υπηρεσιών (μέσα).