Aandeelhoudersovereenkomst – model voor een BV

Presentatie

De aandeelhoudersovereenkomst is een onderhandse overeenkomst tussen de aandeelhouders van een besloten vennootschap (BV), waarin zij afspraken vastleggen over hun onderlinge verhoudingen, de overdracht van aandelen en het bestuur van de vennootschap. Zij vindt haar grondslag in het algemene verbintenissenrecht (nieuw Burgerlijk Wetboek, Boek 5) en vormt een aanvulling op het Wetboek van vennootschappen en verenigingen (WVV), van kracht sinds 1 mei 2019 en integraal in werking sinds 1 januari 2020. Onderscheid met de statuten: de statuten zijn het officiële oprichtingsdocument van de vennootschap, neergelegd bij de Kruispuntbank van Ondernemingen en de griffie van de ondernemingsrechtbank, en zijn als dusdanig tegenstelbaar aan derden. De aandeelhoudersovereenkomst daarentegen blijft vertrouwelijk tussen de ondertekenende partijen: zij is niet tegenstelbaar aan derden te goeder trouw, maar is wel bindend tussen de aandeelhouders onderling. Dit maakt haar bij uitstek geschikt voor afspraken die de partijen niet openbaar willen maken (bijvoorbeeld waarderingsformules, exit-mechanismen of interne governance-afspraken), terwijl fundamentele regels (zoals het maatschappelijk doel of de samenstelling van het bestuursorgaan) in de statuten thuishoren. Overdracht van aandelen: het WVV voorziet sinds de hervorming in wettelijke overdrachtsbeperkingen voor de BV wanneer de statuten niets anders bepalen (art. 5:63 e.v. WVV). De aandeelhoudersovereenkomst kan deze regeling verfijnen of aanvullen met bijkomende kwaliteitseisen voor de overnemer, een voorkooprecht ten voordele van de overige aandeelhouders, en meesleeprecht (drag-along) en volgrecht (tag-along) bij een verkoop aan een derde. Een lock-up periode kan bovendien elke overdracht gedurende een bepaalde termijn na de oprichting of de investering uitsluiten. Deadlock en bestuur: bij een BV met een beperkt aantal aandeelhouders (bijvoorbeeld een 50/50-verhouding) is een deadlockclausule aan te raden om een blokkering van de besluitvorming op te lossen (bijvoorbeeld via bemiddeling, een koop-verkoopmechanisme zoals "shotgun", of externe arbitrage). Ook afspraken over de samenstelling van het bestuursorgaan, de meerderheden vereist voor belangrijke beslissingen, en informatierechten van de aandeelhouders worden vaak in de aandeelhoudersovereenkomst opgenomen. Dividendbeleid en niet-concurrentie: sinds het WVV bestaat het begrip "maatschappelijk kapitaal" niet meer voor de BV; uitkeringen worden getoetst aan het eigen vermogen via de netto-actieftest en de liquiditeitstest (art. 5:142-5:143 WVV). De aandeelhoudersovereenkomst kan een dividendbeleid vastleggen dat rekening houdt met deze dubbele toets. Een niet-concurrentiebeding voor de aandeelhouders-bestuurders, beperkt in tijd en omvang, is eveneens gebruikelijk. Partijen: alle of een deel van de aandeelhouders van de BV. Veelgemaakte fouten: het verwarren van de aandeelhoudersovereenkomst met de statuten (met als gevolg tegenstrijdige bepalingen), het ontbreken van een deadlockclausule bij een gelijkverdeeld aandeelhouderschap, en het niet afstemmen van het dividendbeding op de netto-actieftest en liquiditeitstest van het WVV.

Informatie om aan te passen

• Naam van de vennootschap (BV)

• Ondernemingsnummer (KBO)

• Maatschappelijke zetel

• Namen van de aandeelhouders

• Aantal aandelen per aandeelhouder

• Overdrachtsbeperkingen van toepassing

• Voorkooprecht ten voordele van de overige aandeelhouders

• Drempel (% van de aandelen) voor drag-along / tag-along

• Afspraken over samenstelling en werking van het bestuursorgaan

• Duur van het niet-concurrentiebeding (in maanden)

• Deadlockmechanisme (bv. bemiddeling, shotgun-clausule)

• Datum van ondertekening

Personaliseer uw sjabloon

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen de statuten en een aandeelhoudersovereenkomst?

De statuten zijn het officiële oprichtingsdocument van de BV, neergelegd bij de Kruispuntbank van Ondernemingen en tegenstelbaar aan derden. De aandeelhoudersovereenkomst is een onderhands en vertrouwelijk contract tussen de aandeelhouders zelf: zij is niet tegenstelbaar aan derden, maar wel bindend tussen de partijen die haar ondertekenen.

Is een voorkooprecht verplicht bij een BV?

Neen. Het WVV voorziet wel in wettelijke overdrachtsbeperkingen voor de BV wanneer de statuten niets anders bepalen (art. 5:63 e.v. WVV), maar een voorkooprecht als dusdanig is geen wettelijke verplichting. Aandeelhouders kunnen het vrij overeenkomen in de aandeelhoudersovereenkomst of in de statuten.

Wat gebeurt er bij een deadlock tussen de aandeelhouders?

Bij een blokkering van de besluitvorming (bijvoorbeeld bij een 50/50-aandeelhouderschap) voorziet de aandeelhoudersovereenkomst best een deadlockmechanisme, zoals verplichte bemiddeling, een koop-verkoopprocedure ("shotgun-clausule") of externe arbitrage, om een structurele blokkering van de vennootschap te vermijden.

Kan de vennootschap nog dividenden uitkeren sinds de afschaffing van het kapitaalbegrip?

Ja. Sinds het WVV bestaat het begrip "maatschappelijk kapitaal" niet meer voor de BV. Elke uitkering moet echter de netto-actieftest en de liquiditeitstest doorstaan (art. 5:142-5:143 WVV), die nagaan of het eigen vermogen toereikend blijft en de vennootschap haar schulden kan blijven voldoen.

Wat zijn drag-along en tag-along rechten?

Het meesleeprecht (drag-along) laat een meerderheidsaandeelhouder toe de overige aandeelhouders te verplichten mee te verkopen bij een verkoop aan een derde. Het volgrecht (tag-along) laat minderheidsaandeelhouders toe om onder dezelfde voorwaarden mee te verkopen. Beide worden doorgaans gekoppeld aan een minimumdrempel van het aandelenbezit.

Bijbehorende sjablonen