Overeenkomst met zelfstandige (freelancer) – model

Presentatie

De overeenkomst met een zelfstandige (freelancer) regelt de samenwerking tussen een opdrachtgever en een zelfstandige dienstverlener, buiten elk gezagsverhouding om. Zij vindt haar grondslag in het nieuw Burgerlijk Wetboek, Boek 5, als onbenoemde overeenkomst van diensten of aanneming van werk, en onderscheidt zich fundamenteel van de arbeidsovereenkomst doordat de zelfstandige zijn opdracht in volledige zelfstandigheid uitvoert. Het centrale risico: schijnzelfstandigheid. De Wet van 27 december 2006 betreffende de aard van de arbeidsrelaties (de "Arbeidsrelatiewet") bepaalt dat de kwalificatie die partijen aan hun overeenkomst geven niet doorslaggevend is: het is de feitelijke uitvoering van de samenwerking die telt. Vier algemene criteria staan daarbij centraal: (1) de vrije organisatie van de werktijd door de zelfstandige, (2) de afwezigheid van hiërarchische controle door de opdrachtgever over de wijze van uitvoering, (3) het dragen van een eigen economisch risico door de zelfstandige (bijvoorbeeld via eigen facturatie en eigen verzekering), en (4) het gebruik van eigen materiaal en eigen organisatie. Wanneer de feitelijke relatie overwegend de kenmerken van een gezagsverhouding vertoont — vaste werkuren opgelegd door de opdrachtgever, exclusieve inzet voor één opdrachtgever, gebruik van diens materiaal en instructies over de wijze van werken — riskeert de Rijksdienst voor Sociale Zekerheid (RSZ) of de arbeidsrechtbank de overeenkomst te herkwalificeren als arbeidsovereenkomst, met terugwerkende kracht verschuldigde sociale bijdragen, bedrijfsvoorheffing en mogelijke strafrechtelijke sancties voor de opdrachtgever tot gevolg. Voor een aantal sectoren die gevoelig zijn voor sociale fraude (bouw, bewaking, transport, schoonmaak, land- en tuinbouw, vleessector, en persoonsvervoer) gelden bovendien wettelijke vermoedens van de aard van de arbeidsrelatie op basis van een puntensysteem (art. 328 e.v. van de Programmawet van 27 december 2006). In die sectoren is bijzondere waakzaamheid geboden bij het opstellen van de overeenkomst. Om het risico op herkwalificatie te beperken, moet de overeenkomst uitdrukkelijk vastleggen dat de zelfstandige zijn werktijd vrij organiseert, dat er geen hiërarchische controle wordt uitgeoefend op de wijze van uitvoering (enkel op het resultaat), dat de zelfstandige eigen materiaal gebruikt en zijn eigen sociaal en fiscaal statuut draagt, en dat hij vrij is om voor andere opdrachtgevers te werken. Een loutere verklaring van zelfstandigheid in het contract volstaat echter niet: de feitelijke uitvoering van de samenwerking moet deze verklaring bevestigen. Sociaal en fiscaal statuut: de zelfstandige moet zich aansluiten bij een sociaalverzekeringsfonds overeenkomstig de Wet van 30 december 1992 op het sociaal statuut der zelfstandigen, en beschikt over een geldig ondernemingsnummer (KBO). Behoudens een toepasselijke vrijstelling is de zelfstandige BTW-plichtig conform het Wetboek van de belasting over de toegevoegde waarde en dient hij BTW aan te rekenen op zijn facturen. Partijen: de opdrachtgever (onderneming of particulier) en de zelfstandige dienstverlener (freelancer). Essentiële bedingen: de omschrijving van de opdracht, de vergoeding en facturatiewijze, de duur van de samenwerking en de opzegtermijn, en een uitdrukkelijke verklaring van zelfstandigheid met bevestiging van de afwezigheid van een gezagsverhouding. Veelgemaakte fouten: een overeenkomst die formeel spreekt van "zelfstandige samenwerking" maar in de praktijk vaste werkuren, exclusiviteit en strikte instructies oplegt; het ontbreken van een duidelijke resultaatsverbintenis; en het verwarren van deze overeenkomst met een arbeidsovereenkomst voor bepaalde duur.

Informatie om aan te passen

• Naam of benaming van de opdrachtgever

• Adres of maatschappelijke zetel van de opdrachtgever

• Naam van de zelfstandige

• Ondernemingsnummer (KBO) van de zelfstandige

• BTW-nummer van de zelfstandige (indien BTW-plichtig)

• Omschrijving van de opdracht

• Vergoeding of uurtarief (in euro)

• Wijze en frequentie van facturatie

• Duur van de overeenkomst (bepaalde of onbepaalde duur)

• Opzegtermijn

• Startdatum van de opdracht

• Datum van ondertekening

Personaliseer uw sjabloon

Veelgestelde vragen

Wat is schijnzelfstandigheid?

Schijnzelfstandigheid is de situatie waarin een overeenkomst formeel als zelfstandige samenwerking wordt bestempeld, terwijl de feitelijke uitvoering kenmerken van een gezagsverhouding vertoont (vaste werkuren, hiërarchische controle, gebruik van het materiaal van de opdrachtgever). De Wet van 27 december 2006 betreffende de aard van de arbeidsrelaties laat de RSZ en de arbeidsrechtbank toe om zo'n overeenkomst te herkwalificeren als arbeidsovereenkomst.

Welke criteria toetst de RSZ om schijnzelfstandigheid vast te stellen?

De RSZ en de rechtbanken toetsen vier algemene criteria: de vrije organisatie van de werktijd, de afwezigheid van hiërarchische controle over de wijze van uitvoering, het dragen van een eigen economisch risico, en het gebruik van eigen materiaal. Voor bepaalde risicosectoren (bouw, bewaking, transport, schoonmaak) gelden bovendien wettelijke vermoedens op basis van een puntensysteem.

Moet ik als freelancer BTW aanrekenen op mijn facturen?

In principe wel, tenzij u onder een toepasselijke vrijstelling valt (bijvoorbeeld de vrijstellingsregeling voor kleine ondernemingen). Uw exacte BTW-plicht hangt af van uw jaaromzet en de aard van uw activiteit; raadpleeg uw boekhouder of het bevoegde BTW-kantoor.

Wat gebeurt er als mijn overeenkomst wordt geherkwalificeerd als arbeidsovereenkomst?

Bij herkwalificatie kan de opdrachtgever met terugwerkende kracht sociale bijdragen en bedrijfsvoorheffing verschuldigd zijn, alsook mogelijke sancties riskeren. De zelfstandige kan dan aanspraak maken op de rechten van een werknemer (bijvoorbeeld inzake ontslagbescherming en vakantiegeld) over de betrokken periode.

Kan een zelfstandige gelijktijdig voor meerdere opdrachtgevers werken?

Ja, en dit is zelfs een belangrijk aanwijzing van echte zelfstandigheid. Exclusieve inzet voor één enkele opdrachtgever gedurende lange tijd, met vaste werkuren, kan daarentegen een aanwijzing van schijnzelfstandigheid vormen.

Bijbehorende sjablonen