Dienstverleningsovereenkomst – model

Presentatie

De dienstverleningsovereenkomst is de overeenkomst waarbij een dienstverlener zich verbindt om voor een opdrachtgever bepaalde diensten te verrichten tegen betaling van een vergoeding, zonder dat tussen partijen een gezagsverhouding bestaat. Naar Belgisch recht vindt deze overeenkomst haar grondslag in de algemene regels van het verbintenissenrecht, vervat in Boek 5 van het nieuw Burgerlijk Wetboek (in werking sinds 1 januari 2023 voor overeenkomsten gesloten na die datum, en dat het vroegere Boek III BW inzake overeenkomsten vervangt). Het gaat om een zogenaamde onbenoemde overeenkomst: de wet regelt haar niet in detail, zodat de contractuele vrijheid van partijen centraal staat en de precieze inhoud van hun afspraken des te belangrijker is. Onderscheid met de arbeidsovereenkomst: het essentiële kenmerk dat de dienstverleningsovereenkomst onderscheidt van een arbeidsovereenkomst is de afwezigheid van een band van ondergeschiktheid (gezagsverhouding). De dienstverlener organiseert zijn eigen werk, bepaalt zelf zijn werkmethode en werkt in beginsel niet onder het hiërarchisch toezicht van de opdrachtgever. Wanneer de feitelijke uitvoering van de overeenkomst toch kenmerken van ondergeschiktheid vertoont (bijvoorbeeld vaste werkuren opgelegd door de opdrachtgever, exclusieve inzet, geen eigen klanten), loopt men het risico op herkwalificatie als schijnzelfstandigheid. De criteria hiervoor zijn vastgelegd in de Wet van 27 december 2006 betreffende de aard van de arbeidsrelaties, die toelaat de werkelijke aard van de relatie te beoordelen ongeacht de door partijen gekozen kwalificatie. Een zorgvuldige redactie van de overeenkomst, die de autonomie van de dienstverlener benadrukt, is dan ook essentieel om dit risico te beperken. Oneerlijke bedingen tussen ondernemingen: wanneer één van de contractpartijen een kleine onderneming is in de zin van het Wetboek van Economisch Recht, kunnen de regels van Boek VI WER inzake oneerlijke bedingen tussen ondernemingen (van toepassing sinds december 2020) een invloed hebben op de geldigheid van bepaalde bedingen, zoals eenzijdige wijzigingsclausules of buitensporige aansprakelijkheidsbeperkingen. Het verdient aanbeveling om bedingen evenwichtig te formuleren. Aansprakelijkheidsbeperking: partijen kunnen de contractuele aansprakelijkheid van de dienstverlener beperken door middel van een exoneratiebeding. De geldigheid van dergelijke bedingen wordt beoordeeld aan de hand van art. 5.88 en volgende van het nieuw Burgerlijk Wetboek. Een exoneratiebeding kan echter nooit de aansprakelijkheid uitsluiten voor opzet of zware fout van de dienstverlener, noch voor het niet-uitvoeren van een essentiële verbintenis die de overeenkomst uithollen zou. Partijen: de dienstverlener (natuurlijke persoon-ondernemer of rechtspersoon) en de opdrachtgever (onderneming of particulier). Essentiële bedingen: de nauwkeurige beschrijving van de te verrichten diensten, de vergoeding en de betalingsmodaliteiten, de duur van de overeenkomst, de opzeggingsmodaliteiten, de eventuele vertrouwelijkheids- en aansprakelijkheidsbedingen, en de toepasselijke wetgeving en bevoegde rechtbank. Wanneer te gebruiken: telkens een zelfstandige dienstverlener (freelancer, consultant, eenmanszaak, vennootschap) diensten verricht voor een opdrachtgever buiten elke gezagsverhouding, bijvoorbeeld consultancy, IT-diensten, marketingdiensten of andere intellectuele of technische prestaties. Veelgemaakte fouten: het niet nauwkeurig genoeg omschrijven van de te leveren diensten (wat tot geschillen leidt over de omvang van de opdracht), het ontbreken van een duidelijke opzegtermijn, het opnemen van bedingen die de facto een gezagsverhouding creëren (vaste uurroosters, verbod op andere klanten), en een aansprakelijkheidsbeperking die niet in overeenstemming is met de dwingende grenzen van het Belgisch recht.

Informatie om aan te passen

• Naam of firma van de dienstverlener

• Ondernemingsnummer van de dienstverlener (KBO)

• Maatschappelijke zetel/adres van de dienstverlener

• Naam of firma van de opdrachtgever

• Adres van de opdrachtgever

• Beschrijving van de te verrichten diensten

• Vergoeding of tarief (bedrag en eenheid)

• Betalingstermijn (in dagen)

• Duur van de overeenkomst (bepaalde of onbepaalde duur)

• Opzegtermijn

• Maximumbedrag aansprakelijkheidsbeperking (indien van toepassing)

• Datum van ondertekening

Personaliseer uw sjabloon

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een dienstverleningsovereenkomst en een arbeidsovereenkomst?

Het essentiële verschil is de afwezigheid van een gezagsverhouding: bij een dienstverleningsovereenkomst organiseert de dienstverlener zijn eigen werk zelfstandig, terwijl een arbeidsovereenkomst een band van ondergeschiktheid veronderstelt. De criteria hiervoor volgen uit de Wet van 27 december 2006 betreffende de aard van de arbeidsrelaties.

Wat is schijnzelfstandigheid en hoe vermijd ik dit risico?

Schijnzelfstandigheid ontstaat wanneer een als zelfstandige aangeduide dienstverlener in de praktijk toch onder het gezag van de opdrachtgever werkt. Om dit risico te beperken moet de overeenkomst de autonomie van de dienstverlener duidelijk vastleggen en moet de feitelijke uitvoering hiermee overeenstemmen.

Op welke wettelijke basis steunt de dienstverleningsovereenkomst in België?

De dienstverleningsovereenkomst is een onbenoemde overeenkomst, geregeld door de algemene bepalingen van het verbintenissenrecht in Boek 5 van het nieuw Burgerlijk Wetboek, dat sinds 1 januari 2023 van toepassing is op overeenkomsten gesloten na die datum.

Kan de aansprakelijkheid van de dienstverlener contractueel worden beperkt?

Ja, mits eerbiediging van de grenzen van art. 5.88 en volgende van het nieuw Burgerlijk Wetboek. Een exoneratiebeding kan de aansprakelijkheid nooit uitsluiten in geval van opzet of zware fout van de dienstverlener.

Gelden er bijzondere regels wanneer de opdrachtgever een kleine onderneming is?

Ja, in dat geval kunnen de regels inzake oneerlijke bedingen tussen ondernemingen (Boek VI van het Wetboek van Economisch Recht, van toepassing sinds december 2020) een impact hebben op bepaalde clausules, zoals eenzijdige wijzigingsbedingen of buitensporige beperkingen.

Bijbehorende sjablonen