Leningsovereenkomst tussen particulieren – model

Presentatie

De leningsovereenkomst tussen particulieren legt vast dat een uitlener een geldsom ter beschikking stelt van een lener, die zich ertoe verbindt dit bedrag - eventueel vermeerderd met interest - binnen een afgesproken termijn terug te betalen. In België is dit een verbruiklening: het geleende geld gaat over in eigendom van de lener, die een gelijkwaardig bedrag moet teruggeven. Rechtsgrondslag: sinds 1 januari 2023 is Boek 5 "Verbintenissen" van het nieuw Burgerlijk Wetboek van kracht en regelt het de algemene beginselen van het verbintenissenrecht (totstandkoming, uitvoering en niet-nakoming van overeenkomsten). De specifieke regels voor de verbruiklening zelf zijn momenteel nog grotendeels terug te vinden in het (oud) Burgerlijk Wetboek, Boek III, titel Lening (art. 1874 en volgende oud BW), in afwachting van het geactualiseerde Boek 7 "Bijzondere contracten", dat de leningfiguren zal hercodificeren. Deze regeling verschilt fundamenteel van de Nederlandse verbruiklening (art. 7:129 e.v. NL BW): beide landen kennen weliswaar een vergelijkbare rechtsfiguur, maar met een eigen wetboek, eigen artikelnummering en een eigen hercodificatietraject, zodat een Nederlands model niet zomaar kan worden hergebruikt voor een Belgische situatie. Belangrijke afbakening ten opzichte van consumentenkrediet: deze overeenkomst valt uitdrukkelijk NIET onder de Wet Consumentenkrediet (Boek VII van het Wetboek van economisch recht, art. VII.64 e.v. WER). Die wetgeving, en de bijhorende beschermingsregels rond kredietopeningen en kredietwaardigheidsonderzoek, is enkel van toepassing wanneer een kredietgever-onderneming beroepsmatig krediet verstrekt aan een consument. Zolang de lening wordt gesloten tussen twee particulieren, van wie geen enkele beroepsmatig geld uitleent, blijft men buiten het toepassingsgebied van deze beschermende regelgeving en gelden enkel de algemene regels van het verbintenissenrecht. Ter volledigheid: de wet van 4 april 2019 betreffende misbruik van economische afhankelijkheid is evenmin relevant, aangezien die enkel speelt in relaties tussen ondernemingen. Bewijsrecht: sinds 1 november 2020 regelt Boek 8 (bewijsboek) van het nieuw Burgerlijk Wetboek het bewijsrecht. Voor rechtshandelingen boven 3.500 euro is in beginsel een geschrift vereist als bewijsmiddel (art. 8.9 nieuw BW). Dit maakt een schriftelijke leningsovereenkomst tussen particulieren sterk aan te raden zodra het geleende bedrag deze drempel overschrijdt, ook al is er tussen vertrouwde partijen (familie, vrienden) vaak geen formeel contract gebruikelijk. Fiscale aspecten: een onderhandse leningsovereenkomst kan vrijwillig ter registratie worden aangeboden bij de FOD Financiën (Algemene Administratie van de Patrimoniumdocumentatie). Voor een gewone geldlening tussen particulieren geldt hierbij doorgaans een registratierecht van 0%. Registratie is niet verplicht, maar verleent het document een vaste dagtekening en tegenstelbaarheid aan derden, wat nuttig kan zijn bij een latere successie, een geschil met andere schuldeisers, of gewoon om discussie over de datum van de lening te vermijden. Partijen: de uitlener (die het geld ter beschikking stelt) en de lener (die zich tot terugbetaling verbindt). Essentiële bedingen: het geleende bedrag, het al dan niet toepasselijke rentepercentage, het aflossingsschema en de einddatum van terugbetaling, het doel van de lening, en de gevolgen bij wanbetaling. Veelgemaakte fouten: geen schriftelijk contract opmaken boven de bewijsdrempel van 3.500 euro, de lening verwarren met een schenking (waardoor geen terugbetaling meer kan worden afgedwongen), geen duidelijk aflossingsschema vastleggen, en onterecht menen dat de regels inzake consumentenkrediet van toepassing zijn op een lening tussen familie of vrienden.

Informatie om aan te passen

• Naam van de uitlener

• Adres van de uitlener

• Naam van de lener

• Adres van de lener

• Geleend bedrag

• Rentepercentage per jaar (indien van toepassing)

• Aflossingsschema of terugbetalingswijze

• Uiterste datum van volledige terugbetaling

• Doel van de lening

• Gevolgen bij wanbetaling

• Plaats van ondertekening

• Datum van ondertekening

Personaliseer uw sjabloon

Veelgestelde vragen

Is een schriftelijk contract verplicht boven 3.500 euro?

Niet strikt verplicht om de lening geldig te laten ontstaan, maar wel sterk aan te raden: boven 3.500 euro is een geschrift in beginsel vereist om de lening te kunnen bewijzen (art. 8.9 nieuw BW). Zonder schriftelijk bewijs riskeert u bij een geschil de lening niet te kunnen aantonen, zelfs als het geld wel degelijk werd overgemaakt.

Valt een lening tussen particulieren onder de wet op het consumentenkrediet?

Nee. De Wet Consumentenkrediet (Boek VII WER) is enkel van toepassing wanneer een kredietgever-onderneming beroepsmatig krediet verstrekt aan een consument. Een lening tussen twee particulieren, bijvoorbeeld binnen de familie of tussen vrienden, valt buiten dit toepassingsgebied en wordt beheerst door de algemene regels van het verbintenissenrecht.

Moet ik deze leningsovereenkomst laten registreren bij de FOD Financiën?

Registratie is niet verplicht, maar wel nuttig: voor een gewone geldlening tussen particulieren geldt doorgaans een registratierecht van 0%, terwijl het document daardoor een vaste dagtekening en tegenstelbaarheid aan derden krijgt. Dit kan later discussie vermijden, bijvoorbeeld bij een successie of een geschil met andere schuldeisers.

Mag ik een rente vragen op een lening aan een familielid?

Ja, partijen zijn vrij om een rentepercentage overeen te komen, ook binnen de familie. Bij gebrek aan een uitdrukkelijk rentebeding wordt de lening geacht renteloos te zijn, onverminderd de wettelijke interest die verschuldigd wordt bij verzuim.

Wat als de lener niet terugbetaalt op de afgesproken einddatum?

Na ingebrekestelling raakt de lener in verzuim en is van rechtswege de wettelijke interest verschuldigd op het openstaande bedrag. De uitlener kan bovendien de onmiddellijke terugbetaling van het volledige resterende bedrag vorderen, en desnoods de invordering langs gerechtelijke weg voortzetten.

Bijbehorende sjablonen