Mallatuu numeraan: hiika, hojii fi garuu mallatuu numeraan
Baay'ee jalqaba mallatuu numeraan" fi "mallatuu numeraan" walii fakkaassu. Jechoonni lama garuu waan tokko hin hubachiisu. Hiika ifataaniin, garuu hin jiddha, hubachuuf fi furmaata sirri filachuuf.
Gabaabduu
Mallattoo dijitaalaa mekanizimii cryptographic sirrii (furni dhuunfaa + asteeraa + jijjiiramtaa gilegleefi) yoo ta'u, inni identitii mallattoodhaan fi qabiyyee gilegleefi agarsiisa. Mallattoo elektirooniikaa jechuu jildhoo xiinxala fi seeraa yoo ta'u, meeshaalee hunduu mallattoo gilegleefi haala dhuunfaa (diphitaalayzd) ta'uu dandeessan agarsiisa — mallattoo dijitaalaa bifa ol-aanaa isaa dha. Haala qabatamaa keessatti, saytii akka Certyneo yoo "mallattoo elektirooniikaa" jedhu, yeroo baay'ee mallattoo dijitaalaa (technical sense) dha.
Mallattoo dijitaalaa maal jechuun ta'a?
Mallattoo dijitaalaa deetaa cryptographic gilegleefi elektiroonikaatti kan makamtu dha. Inni jijjiiramtaa gilegleefi (hash) fi furni dhuunfaa mallattoodhaan kan taate dha. Namni furni poojilii gurmaa qabu hundis wanti lamaa mirkanaa gochuu danda'a: gilegleefi post-mallattoo fooyya'ee hin ta'inuu, fi mallattoo seera dhuunfaa qabataaniitiin mallattoo ta'uu. Mallattoo dijitaalaa solushoota mallattoo elektiroonikaatti eIDAS regulation irratti amala galiinsa keessatti itti fayyadamaa jira.
Mallattoo dijitaalaa vs mallattoo elektirooniikaa
Je'oonni lamaan yeroo baay'ee karaa wal-tokko itti fayyadamamu, garuu wal-tokkoon hin agarsiifnee.
| Mallattoota | Mallattoo dijitaalaa | Mallattoo elektirooniikaa |
|---|---|---|
| Uumama | Mekanizimii technical (cryptography) | Yaada seeraa (eIDAS) |
| Caasimaa | Xiqqaa: mala tokko qofa | Baay'ee: meeshalee mallattoo dhuunfaa (digitalized) hunduu |
| Miidhaginni | Identitii + qabiyyee matamatikaan mirkanaa ta'an | Sadarkaa irratti haalaa garaagarummaa (SES, AES, QES) |
| Fakkeenya | Mallattoo PAdES PDF keessaa asteeraa X.509 waliin | Sanduuqa "ini jeedhuu", mallattoo mouse keessaa, mallattoo dijitaalaa asteeraa waliin |
| Gatiin seera | Jabaa (mallattoo harka barreeffamuu wajjin walqixa sadarkaa AES/QES keessatti) | Sadarkaa filatamuu irratti haalaa garaagarummaa |
Mallattoo dijitaalaa haala kam ta'a?
Adeemsa sadarkaa 4 — dhumarraa.
- 1
Shallaggii jijjiiramtaa gilegleefi
Gilegleefi faankishinii hash keessaa (SHA-256) dhaabama. Murtiin jijjiiramtaa tokko qaama muraasa galeessi yoo ta'u, arfiidhaalli haala hundaan haalaa jijjiirama yoo arfiinni tokko gilegleefi keessaa fooyya'ee ta'e.
- 2
Encrypt jijjiiramtaa furni dhuunfaa waliin
Jijjiiramtaan furni dhuunfaa mallattoodhaan encrypt ta'a, kan meeshalee nageenya qabu keessaa kan kuufamuu ta'e dha (HSM, kaardii smart, ykn server eIDAS waliin amala mallattoo fageenya ta'uu ta'uu).
- 3
Apposition mallattoo fi asteeraa
Jijjiiramtaa encrypt ta'e gilegleefi keessaa makama jira, asteeraa dijitaalaa mallattoodhaan (furni poojilii fi identitii seera asteeraa keessaa mirkanaa ta'an) waliin.
- 4
Mirkanaannaa galtuu
Galtuu furni poojilii asteeraa keessaa itti fayyadamuun jijjiiramtaa mallattoo decrypt ta'a, itti gidduutti jijjiiramtaa gilegleefi narbeeffachuun walmadaala. Lamaan yoo wal-simamuu, gilegleefi amanaa fi fooyya'aa ta'aa.
Mallattoo dijitaalaa yeroo yammuu itti fayyadamnu?
- Mallattoo kontraakta hojii fageenya ta'uu
- Mirkanaa lakkoofsaa elektiroonikaatti amala ta'u
- Mallattoo gilegleefi noteer dhuunfaa ta'u
- Mirkanaa gilegleefi baankii
- Mallattoo kontraakta daldalaa fageenya ta'uu
- Mirkanaa qophii ykn ajaja bitaa
- Mallattoo kontraakta manaa ykn dalala midhaan
- Gilegleefi medicaal fi walii galmee dhukkubsattota
Gilegleefi keessan dijitaalaa mallattoo barbaaddu?
Certyneo mallattoo elektiroonikaatti eIDAS amala ta'u (mallattoo dijitaalaa keessaa itti fayyadamaa) — hedduu hanga gahee 5 ji'a keessatti, kaardii baankii malee.
Gaaffii yeroo baay'ee
Mallattoo dijitaalaa fi mallattoo elektirooniikaa, wal-tokko dha?
Lakkoofsa, garuu waliin daangaa jiran. Mallattoo elektirooniikaa yaada seera eIDAS regulation keessaa qophii ta'u dha — meeshaalee mallattoo dhuunfaa (digitalized) hunduu agarsiisa. Mallattoo dijitaalaa teeknoloojii cryptographic ta'u, inni baay'ee mallattoo elektiroonikaatti amala ta'u (keessumaa sadarkaa AES fi QES) dandeessisa.
Maallaqa dijitaalaa gatii laawii qabu jiraa?
Eeyyee, yeroo mallattoo elektronikii ol'aanaa (AES) ykn mallataa okkoluu (QES) jedhamuu eIDAS miiraatti fayyadamnu, gatiin seeraa isaa walqixa ta'a mallatoo harka barreessuu wajjin. Sadarkaa salphaa (SES) — yeroo baay'ee filannoo miidhagaa — humna irra deebii tokko hin qabu.
Maallaqa dijitaalaa fooyya ta'uu ilaalchisee akkamitti sakatta'uu danda'a?
Akka baay'ee dubbii PDF (Adobe Acrobat Reader, Foxit) haala mallataa agarsiisu yeroo galmee mallataadhaan banamu. Akka kanaas haala mallataa sadarkaa ol'aanaa Europe ilaalchisee tajaajila rajii ANSSI (Agence nationale de la sécurité des systèmes d''information) itti fayyadamuu dandeessu.
Mallataa dijitaalaa gochuuf software addaa barbaachuun jira?
Lakk, mallatichi irraaf hin barbaachisu. Tufa hojii kan Certyneo faalaa ta'e saddeetaa teknikaa hojii hojii: ijaarsa seriffikeetii, shallaggii baafii, mallataa cryptographic, yeroo seenuun jalqaba. Mallatichi gonkumaa buutonii "Sigh" fiiruuwaaruu keessatti tuqachuu qofa hojii.